Повесть Л.Н. Толстого «Хаджи-Мурат» в контексте творческих исканий писателя. Жазушының шығармашылық ізденісі мәнмәтініндегі Л.Н. Толстойдың "Қажы-Мұрат" повесі. - Momynkulova, A. (Eurasian Journal of Philology Science and Education, 2015)
В статье повесть Л.Н. Толстого «Хаджи-Мурат» рассматривается в контексте творческих исканий писателя. Автор статьи придерживается мнения, что Толстой, с одной стороны, разоблачает деспотизм, а с другой – поэтизирует непокорность и жизнелюбие личности. Основная цель исследования - доказать, что повесть идет вразрез с толстовским учением о непротивлении злу насилием, лежащим в основе его христианских воззрений. Рассматривается история создания повести, приводятся точки зрения исследователей по поводу проблематики и жанра повести. Во главу угла ставится идея о том, что в «Хаджи-Мурате» художник-реалист Толстой не боится выступать против Толстого-вероучителя, когда этого требует правда жизни, изображаемой в произведении. Л.Н. Толстой в процессе создания образа главного героя открыто выражает восхищение свободолюбивыми горцами и в то же время придерживается психологической установки на их неотвратимое вхождение в российский цивилизованный контекст. Мақалада Л.Н. Толстойдың "Қажы-Мұрат" повесі жазушының шығармашылық ізденісі мәнмәтінінде қарастырылады. Нәтижесінде, Толстой, бір жағынан, жауыздықты әшкерелесе, екінші жағынан тұлғаның мойынсынбау және өмір сүйгіштік қасиеттерін суреттейді. Зерттеу жүргізу нәтижесінде "Қажы-Мұрат"повесі Толстойдың христиандық көзқарасқа негізделген, күштеуге жамандықпен жауап бермеу жайлы оқытуына қарама-қайшы келетіндігі дәлелделген. Повестің жазылу тарихы, проблематикасы мен жанрына қатысты зерттеушілердің көзқарастары дәйектелген. Басты мәселе – "Қажы-Мұрат" повесінде шыншыл суретші Толстой дін рухтандырушы Толстойға қарсы шығудан тайынбайтындығы. Л.Н. Толстой Қажы-Мұрат кейіпкер бейнесін құрғанда, бостандықты жаны сүйетін кавказ тұрғындарына ашық тәнті екендігін көрсетіп қана қоймай, олардың орыс өркениет мәнмәтініне заңды енуіне психологиялық орнатулар ұстана-тындығын көрсететіні белгіленген.