Романдардағы тоғысар арна – адам-табиғат арақатынасы. Отношение человека и природы в русле романа. - Shortanbaev, Sh. (Eurasian Journal of Philology Science and Education, 2015)
Мақалада Алаштың көрнекті қаламгерлері Жүсіпбек Аймауытовпен Қалихан Ысқақовтың романдары, ондағы табиғат суреттері туралыбаяндалады. Аймауытов пен Ысқақов алаш оқырмандарына қазақпрозасын биік деңгейге көтерген қайталанбас сөз зергері, шынайысуреткер ретінде танымал. Мақалада Аймауытов Жүсіпбектің суреткерлік-шығармашылық шеберлігі, жазу машығы, романдарындакездесетін табиғат көріністерінің шығарманың мазмұнына, идеялықмұратына, композициялық тұтастығына кейде тікелей, кейде жанамаәсерін тигізіп отыратыны ғылыми тұрғыдан сарапталады. Жүсіпбеккейіпкерлерінің жан-әлеміндегі, көңіл- күйіндегі өзгерістер табиғаткөріністерімен жымдасып, шығарманың шырайын кіргізіп, құлпыртатүсуге септігін тигізетіні Қалихан Ысқақов романдарымен салыстырыла,жан-жақты қарастырылады. Алтайдың әсем табиғатын, ғажайып сұлу орман-тоғайларын, сылдырап аққан өзенін, яғни, Марқакөл мен Күршімін, Бұқтырма мен Ақсуын, қайталанбас тау-тасын суреттеудегіАймауытов пен Ысқақовтың суреткерлік шеберлігі, өздеріне ғанатән көркемдік әдіс-тәсілдері, қаламгерлік шешімі сөз болады. Зерттеумақалада Ж.Аймауытовтың «Ақбілек» романындағы адам мен табиғаттықатар суреттеу, әсіресе, табиғатты бейнелеуді көтеріңкі леппен бастап,сол деңгейден түсірмей аяқтау, ақ өлең үлгісіне салған көтеріңкіпафосы қаламгердің өзіне тән ерекшелігі ретінде бағаланса, көркемтуындыдағы мұндай суреткерлік шеберлік Қ.Ысқақовтың «Тұйық» романының да негізгі белгілерінің бірі екендігі туралы айтылады.В данной статье рассматриваются романы великих писателей – Жусупбека Аймауытова, Калихана Искакова, в частности картиныприроды, изображенные в них. Ж. Аймауытов и К. Искаков известныкак неповторимые мастера слова и истинные художники, поднявшиеказахскую прозу на высокий уровень. В статье анализируетсяс научной позиции художественно-творческое мастерство, навыкиписьма Жусупбека Аймауытова, непосредственное или косвенноевлияние описания природы в романе на содержание, цель, идеи, композиционную целостность произведения. Изменения в душевныхпереживаниях, настроениях героев Жусупбека сливаются с картинамиприроды и придают красоту произведению, что подробно рассматривается в сопоставлении с романами Калихана Искакова.Изучаются художественное мастерство Ж. Аймауытова и К. Искаковав описании красоты природы, прекрасных лесов, журчания рек, неповторимых гор Алтая, в особенности Маркакуль и Куршим, Буктырмаи Аксу, его собственные художественные приемы и методы, писательская деятельность. В статье передается паралельное описаниечеловека и природы в романе Ж. Аймауытова «Акбилек», особеннокак он начинает на высокой ноте описание природы и заканчиваетна том же уровне, не снижая его, что оценивается как его пецифическая манера. Такое художественное мастерство являетсяодной из основных составляющих романа К. Искакова «Туйык».