(untitled) (Eurasian Journal of Philology Science and Education, 2015)
В статье рассказывается о художественном изображении гробницы низами в азербайджанской литературе. Как выдающийся корифей слова Азербайджана низами Гянджеви по изучению произведений находится в первых рядах нашего литературоведения, так и по упоминанию литературной личности в художественных произведениях является объектом исследования. В азербайджанской поэзии изображение образа низами Гянджеви, воспевание его личности проявило себя до ХХ века. В литературе XIX века выявляются отличительные от средневековой поэзии черты памяти низами Гянджеви. Если в средневековых произведениях акцентировалась духовная жизнь низами Гянджеви, его вечная жизнь как наставника поэтов, в XIX веке впервые было с сожалением отмечено равнодушие к памяти низами Гянджеви, что было присуще творчеству Сеид Азима Ширвани. В поэзии ХХ века литературный облик низами Гянджеви оживляется яркими красками, неоднократно заводилась речь о вечности словесного мира поэта. Самыми часто встречаемыми в прессе и книгах темами были упоминание низами Гянджеви как мастера- корифея, медитации перед гробницей поэта, вековое забвение и разрушение гробницы, благоустройство могилы, впечатления перед памятником низами Гянджеви, служение низами Гянджеви национальному мышлению и пр. В современном литературном процессе даже музей низами Гянджеви вошел в нашу литературную историю как художественный образ. Мақалада Низами табытының Әзірбайжан әдебиетінде көркемдік тұрғыда бейнеленуі туралы баяндалады. Әзірбайжан көркем сөзінің хас шебері ретінде низами Гянджеви шығармаларының зерттелуі жағынан әдебиеттануда алдыңғы орында тұр. Ал көркем шығармаларда әдеби тұлға ретінде есте қалдыру жағынан зерттеу нысанына айналуда. Әзірбайжан поэзиясында Низами бейнесін жасаған сөз шеберлеріне, Низами Гянджеви тұлғасын жырлауға XX ғасырға дейін мән беріле бастады. XIX ғасыр әдебиетінде Низами Гянджевидің орта ғасыр поэзиясындағы әдеби бейнесінің негізгі ерекшеліктері анықтала бастайды. Егер орта ғасыр шығармаларында Низами Гянджевидің ақындардың ұстазы ретіндегі рухани өміріне ерекше мән берілсе, XIX ғасырда Сеид Азим Ширванидің шығармашылығында Низамиді есте қалдыруда салғырттық бар екендігін алғаш рет өкінішпен айтылады. XX ғасыр поэзиясында низами Гянджевидің әдеби бейнесі айқын да анық бояулармен жанданып, ақынның сөз әлеміндегі мәңгілігі жөнінде қайта-қайта әңгімелене бастады. Баспасөзде және кітаптарда ең көп ұшырасатын тақырыптар – Низами Гянджевиді көркем сөздің қайталанбас көсемі ретінде еске алу, ақын табыты алдында бас ию, табытының бұзылып, сан ғасыр бойы ұмытылуы, бейітінің хал-жағдайы, Низами ескерткішінен алған әсерлер, оның ұлттық санаға қосқан үлесі, тағы басқалар еді. Осы заманғы әдеби үдерісте тіпті Низами Гянджевидің мұражайы әдебиетіміз тарихына көркем бейне ретінде еніп отыр.