Реконструкция языковой картины мира в современной лингвистической семантике.Қазіргі лингвистикалық семантикадағы тілдік әлем бейнесінің қайта құрылуы (Eurasian Journal of Philology Science and Education, 2015)
В статье рассматриваются теоретические основы исследования языковой картины мира. Понятие ЯКМ включает две связанные между собой, но различные идеи: 1) картина мира, предлагаемая языком, отличается от «научной» и 2) каждый язык рисует свою картину, изображающую действительность несколько иначе, чем это делают другие языки. Реконструкция ЯКМ составляет одну из важнейших задач современной лингвистической семантики. Исследование ЯКМ ведется в двух направлениях, в соответствии с названными двумясоставляющими этого понятия. С одной стороны, на основании системного семантического анализа лексики определенного языка производится реконструкция цельной системы представлений, отраженной в данном языке, безотносительно к тому, является она специфичной для данного языка или универсальной, отражаю-щей «наивный» взгляд на мир в противоположность «научному». С другой стороны, исследуются отдельные характерные для данного языка (лингвоспецифичные) концепты, обладающие двумя свойствами: они являются «ключевыми» для данной культуры и одновременно соответствующие слова плохо переводятся надругие языки: переводной эквивалент либо вообще отсутствует, либо такой эквивалент в принципе имеется, но он не содержит именно тех компонентов значения, которые являются для данного слова специфичными. Мақалада әлемнің тілдік бейнесін зерттеудің теориялық негіздері қарастырылады. ӘТБ ұғымы өзара байланысты, бірақ әр түрлі екі идеядан тұрады: 1) тіл ұсынған әлем бейнесінің «ғылыми» әлем бейнесінен айырмашылығы бар; 2) әр тілдің шындықты басқа тілдерге қарағанда өзінше бейнелейтін өз бейнесі бар. ӘТБ қайта қалпына келтіру қазіргі лингвистикалық семантиканың маңызды міндеттерінің бірі болып табылады. ӘТБ зерттеу екі бағытқа жүргізіледі. Бір жағынан, белгілі бір тілдің лексикасын жүйелі семантикалық талдау негізінде осы тілде көрініс тапқан ұғымдардың бүтін жүйесін қалпына келтіру. Екінші жағынан, нақты бір тілге тән жеке концептілер зерттеледі. Аталған концептердің екі қасиеті бар: олар аталған мәдениет үшін маңызды болып табылады, сонымен қатар белгілі бір сөздер басқа тілге аударылғанда қиындық туындатады: аудару эквиваленті не мүлдем жоқ, не мұндай эквивалент бар болса да, мағынасын толық жеткізе алмайды