Қазақ тілтанымындағы грамматиканы зерттеудің функционалды бағыты. (Eurasian Journal of Philology Science and Education, 2015)
Ғылымның қай саласында болмасын ғасырлар бойы өзектілігін жоймай,керісінше, зат пен құбылыстың мәні тереңірек түсінуге жол көрсететінжәне тың тұжырымдар жасауға қозғау салатын ғылыми тұжырымдармен ой-пайымдаулар, ғұмырлық еңбектер болады. Осындай қазақграмматикасына айтылған, күні бүгінге дейін өз маңызын жоймағанХХ ғасырдың басындағы қазақ ғалымдарының тұжырымдарымақала өзегін құрайды. Тілдің қолданыстық сипатына қатыстытұжырымдар тілдегі функционалды бағыттың негізін қалайды десек,оның нышандары өткен ғасырдың бірінші жартысында жарық көргенА. Байтұрсынұлы, Қ. Жұбанов, С. Аманжолов зерттеулерінде айқынкөрініс береді. Бұл ғалымдар қазақ тіл білімінің негізін ғана салыпқойған жоқ, ондағы ғылыми бағыттарды да айқындап берді. Солардыңбірі – тілдегі функционалдық бағыт. Бұл мәселе мақала деңгейіндеА. Байтұрсынұлы мен Қ. Жұбанов еңбектеріндегі етістік категорияларына және С. Аманжоловтың септік категориясынақатысты жасаған ғылыми тұжырымдарына талдау жүргізу арқылызерделенген. Функциональное направление изучения грамматики в казахскомязыкознанииФункционально-семантический подход к изучению языковых фактовявляется одним из основных направлений в современной лингвистике.В отрасли каждой науки встречаются научные выводы и концепции,которые никогда не теряют свою значимость, а, наоборот, помогаютглубже понять суть явления и имеют огромное влияние на появлениеновых научных концепций. В статье анализируются актуальныенаучные концепции по грамматике казахского языка, которыевстречаются в трудах казахских ученых в начале ХХ века. Ярковыраженные мысли, которые имеют прямое и косвенное отношениек функционированию языка, встречаются в трудах А. Байтурсынова,К. Жубанова, С. Аманжолова. Их научные концепции являютсяначалом изучения грамматики в функциональном аспекте в казахскойлингвистике. Эти ученые не только явились основоположникамиказахского языкознания, а также определили научные направленияв ней. В статье подвергается анализу работа А. Байтурсынова,посвященная проблеме функционально-семантической особенностизалога и деепричастия; статья К. Жубанова, где рассматриваютсяфункционально-семантические особенности вспомогательныхглаголов отыр, тұр, жатыр, жүр; статья С. Аманжолова, котораяпосвящена функциям падежей.