Әзірбайжан фольклорындағы трансформация мотиві: мәселені қою және теориялық модельдеу (Eurasian Journal of Philology Science and Education, 2019)
Әзірбайжан эпикалық фольклорының негізгі құрылымдық формулаларының бірі трансформация болып табылады. Адам санасының шығармашылық күшінен және қиял күшінің өніміненпайда болатын тілектердің көрінісі бола отырып, трансформация, шын мәнінде, өзі жататын этностуралы элементтерді бейнелейтін символ. Жан-жақты сипатқа ие бола отырып, трансформацияәр түрлі мәдениеттер халықтарының фольклорындағы нақ сол мағынаны көрсетпейді, әрхалықтың көзқарастарына сәйкес келетін өзіндік мағына болмаса, ол осы этнос мәдениетініңэлементтерін бейнелейді. Әзірбайжанның эпикалық фольклоры трансформация түрлеріне бай.Трансформация эпикалық фольклорлы мәтіндерге тән мотив болып табылады. Ол метаморфозретінде көрінеді. Метаморфоза көріністерінің бір түрі ретінде өзінің бастапқы түріне бейненіуақытша қайтару – қайта түрлену деп аталады. Ертегілерде трансформация негізінен киімауыстырудан көрінеді. Трансформация шамандық тәжірибеде ерекше таралған. Трансформациясонымен қатар, ғарыштық құрушы акт болып табылады. Сондай-ақ, оның аңшылық бүркеменысаны бар. Әр халықтың фольклорлы мәтіндері өзінің өткен тарихын, дәстүрлерін, нанымдарын,тұтастай алғанда бүкіл мәдениетін көрсетеді. Түрлендіру әр халықтың фольклорында, әр дәуірдеорын алды және өз нанымдары, мәдениеті мен ойлауы туралы нақты пікір қалыптастыруғакөмектеседі. Жануарларға табыну, фольклорлы мәтіндерге кірісу кезінде ата-бабаларымыздыңой-санасында қалыптасқан геоморфтық көзқарастар оған объект, функция, мотив және бейнелеу,символика және т.б. сияқты қасиеттер береді. Тотемистикалық және анимистік көзқарастарменбайланысты трансформациялар, негізінен, Әзірбайжан фольклорының бастапқы формаларыболып табылатын мифтерде, аңыздарда, ертегілерде кездеседі.