(untitled) (Eurasian Journal of Philology Science and Education, 2015)
В статье «Джафар Хандан об Ахундове» исследуется художественная, научная и философская деятельность М.Ф. Ахундова. Дж. Хандан высказывает невысказанные до него мысли о наследии Ахундова, рассказывает нам о его постоянной борьбе за просвещение и против отсталости восточного мира, об усилиях, которые он прикладывал для развития просвещения. Хандан акцентирует внимание на роли Запада и революционно-демократических событий в России на формирование Ахундова как философа, пришедшего в литературу из поэзии. Исследователь отмечает свободолюбивые, гуманистические, патриотические, националистические идеи Ахундова, выступавшего за женскую свободу. Хандан говорит о том, что Ахундов одним из первых в общественной мысли Азербайджана в открытой форме пытался защитить и обосновать философию материализма и атеизм. Выступая против религии, феодально-патриархального строя, восточной тирании, он был идейным руководителем демократического просвещения в Азербайджане. Джафар Хандан подчеркивает зна- чимость всестороннего глубокого изучения творчества Ахундова, а также переиздания всех его произведений на русском и азербайджанском языках. Ахундов – автор первой в азербайджанской литературе реалистической повести «Обманутые звезды». Действительно, как основоположника азербайджанской реалистической драматургии и прозы, а также приверженца эстетико-материалис-тических взглядов Мирзе Ахундова знают многие соотечественники. «Джафар Хандан М.Ф. Ахундов жайында» атты мақалада Д. Ахундовтың көркем, ғылыми және философиялық қызметі зерттеледі. Д. Хандан Д. Ахундов мұрасы жөніндегі өзіне дейінгі айтылғандардан бөлек тың нәрселерді айтады. Д. Хандан Ахундовтың ағартушылық жолындағы тұрақты күресін, білімді дамытудағы күшін суреттейді. Хандан поэзиядан прозаға келген Ахундовтың философ ретінде қалыптасуына ықпалын тигізген Батыс пен Ресейдегі демократиялық оқиғаларға мән береді. Зерттеуші Ахундовтың әйел бостандығы үшін күрескен еркіндіксүйгіш, гуманистік, патриоттық, ұлттық идеяларын баса көрсетеді. Хандан Ахундовтың Әзірбайжан қоғамдық ой-пікіріндегі философияның материализмі мен атеизмін ашық түрде негіздеген алғашқылардың бірі болғандығын атап өтеді. Шығыстық тиранға, феодальдық-патриархалдық жүйеге, дінге қарсылығын білдіре отырып, Әзірбайжандағы демократиялық ағартушылықтың идеялды жетекшісі бола білді.