Обучение компрессии текста по специальности. Мамандық бойынша компрессия мәтінін оқыту. (Eurasian Journal of Philology Science and Education, 2015)
Статья посвящена вопросу повышения эффективности чтениялитературы по специальности. В частности, рассматриваются приемы содержательной и языковой компрессии текста как инструментаповышения качества чтения и как ключевое умение, котороенеобходимо сформировать при обучении чтению специальнойлитературы. Автором предлагается алгоритм действий по определению основной и дополнительной информации как на уровнетекста, так и на уровне предложения: деление текста на смысловыечасти на основе ключевых слов; формулирование коммуникативнойзадачи каждой смысловой части; определение основной и дополнительную информации смысловой части; характеристикадополнительной информации смысловой части по содержанию;рассмотрение роли каждой смысловой части в пространстве всеготекста; выявление возможности компрессии текста на уровнепредложения и всего текста. Материалом для анализа являютсяаутентичные тексты по химии и экономике. Мақала мамандыққа сәйкес әдебиеттерді оқу тиімділігін көтерумәселесіне арналған. Мәтіннің тілдік компрессиясы мен мазмұндыққабылдауын оқу сапасын көтеру мен арнайы әдебиетті оқубарысын ұйымдастыру тұрғысынан қарастыру. Авторға негізгіжәне қосымша ақпараттарды мәтін деңгейімен қатар сөйлемдеңгейінде де алгоритм бойынша анықтау қарастырылады: мәтіндітүйін сөздер негізінде мағыналық бөліктерге бөлу; әр мағыналықбөліктерді коммуникативтік мақсатын тұжырымдау; мағыналықбөліктің негізгі және қосымша ақпаратын анықтау; мағыналықбөліктің мазмұны бойынша қосымша ақпаратты сипаттау; мәтіндіккеңістікте әр мағыналық бөліктің рөлін қарастыру; мәтін жәнесөйлем деңгейінде мәтіннің компрессиялық мүмкіндігін анықтау.Талдау материалы ретінде химия және экономика бойынша түпнұсқалық мәтіндер алынады.
Keywords: компрессия; языковая компрессия текста; содержательная компрессия текста; текст по специальности; основная информация текста; дополнительная информация текста; смысловая часть текста; коммуникативная задача текста; алгоритм действий компрессия