Художественные принципы повествования в современной казахской прозе.Қазіргі қазақ прозасында көркем ұстанымдардың айтылуы (Eurasian Journal of Philology Science and Education, 2015)
В статье «Художественные принципы повествования в современнойказахской прозе» изложена совокупность принципов художественнойорганизации текста в романном жанре современной литературыКазахстана. На материале романов А. Кекильбаева «Конец легенды», «Плеяды – созвездие надежды» и Р. Сейсенбаева «Заблудившийсякрик», «Ночные голоса» автором исследованы основныесоставляющие стиля писателей, что позволяет познать как спецификутворчества, так и мироощущение, философские взгляды, духовнуюдоминанту личности мастеров слова. Изучена проблема художественного мира как системы универсальных образоввоображаемой реальности, воплощенной в тексте произведенийказахских писателей конца ХХ – начала ХХI вв.; исследованыпоэтика и специфика романов современной формации, в которыхнаблюдается освоение новых принципов выразительности,способствующих более полному восприятию художественногослова. Наряду с прослеживающейся линией традиционного повествовательного начала, заложенного классиками казахскойлитературы, отмечены новые тенденции, в первую очередь, это касается расширения языкового диапазона, тематического содержанияи идейно- художественной концептуальности, что сказалосьна проблематике и эстетической сущности казахской романнойпрозы. Особое внимание уделено текстологическому анализу,приведены подборки цитаций, аргументирующих теоретическиенаблюдения автора исследования. «Қазіргі қазақ прозасында көркем ұстанымдардың айтылуы» мақаласында Қазақстанның заманауи әдебиетіндегі роман жанрдыңкөркем ұстанымдарының жиынтығы баяндалған. Ә. Кекілбаевтың«Аңыздың ақыры», «Ұміттің шоқжұлдыз» және Р. Сейсенбаевтың«Адасқан айғай», «Түнгі дауыс» романдарының материалдарындасөз шеберлерінің жеке өзіндік дүниені сезінуі, философиялықкөзқарасы, рухани доминанты сияқты шығармашылық ерекшеліктердіқалай тануға мүмкіндік беретін негізгі құраушы стилдер автормензерттелген. ХХ ғасырдың аяғы ХХІ ғасырдың басындағы қазақжазушылары шығармаларының мәтінінде жүзеге асқан қиялдағышындықтың әмбебап образдарының жүйесі сияқты көркем әлемніңмәселелері зерделенеді, жаңа заман формациясындағы романдаререкшелігі мен поэтикасы зерттеліп, көркем сөздерді көбірек толыққабылдауға мүмкіндік беретін айқындаудың жаңа принциптерінмеңгеруі байқалады. Бұл қазақ романдық прозаның проблематикасында және эстетикалық мәнінде айтылатын тақырыпмазмұны мен көркемдік- идеялық тұжырымдылығы тіл диапазоныныңкеңеюіне қатысты болады. Бірінші кезекте жаңа беталыстар белгіленіп,қазақ әдебиетінің классиктері салған дәстүрлі баяндау бас бақыланған желімен бірізділенеді. Мәтіндік сараптауға басты назараударылады, автордың зерттеудің аргументтік теориялық бақылауынадәйексөздер топтамалары келтіріледі.
Keywords: казахская литература; стиль; принципы; роман; текст; образ; писатель; язык; лексика; художественный мир; специфика; қазақ әдебиеті; ұстанымдар; мәтін; бейне; жазушы; тіл; көркемдік әлем; ерекшелік