Ақын-жыраулар поэзиясындағы періштелер қиссасы. Образы ангелов в поэзии акынов и жырау. (Eurasian Journal of Philology Science and Education, 2015)
Mақалада ақын-жыраулар поэзиясындағы ислам негіздері періштелерқиссасы арқылы баяндалған. ХІХ ғасыр мен ХХ ғасыр басындағыақын-жыраулардың шығармаларының негізгі арнасы –дін тарихы.Сөз зергерлері рухани құндылықтарды Құран аяттары мен пайғамбархадистері арқылы жыр арқауына айналдырды. Ақын-жырауларкүнәдан пәк жаратылыс иелерін жырға қосу арқылы имандылық,адамгершілік мәселелерін басты нысан ретінде қарастырады. Адам үшін кемелдіктің бастауы – күнәдан арылу, иманын кәміл ету. Жарықдүниені, өз тағдырын Раббымыз берген сынақ деп түсінген пендеөз Иесіне жақындай түсері анық. Бұл ретте адамзатқа үлгі болар жаратылыс –періштелер әлемі. Періштелердің әр ісі ғибратты. Адамныңперіштеден жоғары мәртебеге ұласуы өзіндегі құмарлық пен ашуын ақылға жеңдіруіне байланысты. Дәстүрлі жыр мектептерінің өкілдерідін тақырыбындағы шығармаларында Жебірейіл, Әзірейіл, Мәңкүр,Нәңкүр, Исрайыл, Мекайыл т.б. періштелердің қызметі туралы баян етеді.В статье говорится о том, как через образы ангелов казахские акыныи жырау раскрывают основное содержание ислама. История религииявляется основной темой произведений акынов и жырау ХІХ- началаХХ веков. Мастера художественного слова положили в основу своих поэтических произведений духовные ценности в виде сур Коранаи хадисов пророка. Воспевая ангелов исламской традиции, акыныи жырау поднимают вопросы нравственности и человечности как главную цель своих произведений. Начало становления гармоничнойнравственной личности они видят в отходе от греха и соблюдениипринципов имана. Земная душа, обреченная на испытания в этом светлом мире, должна осознать, что тем самым она приближенак Создателю. В этом смысле образцом для будущего человечестваявляется мир ангелов. Но у каждого ангела имеются и свои функции.Высшей доблестью земного человека становится способность разумапреодолеть злобу и соблазны мира. В статье говорится о том, как лучшие представители традиционных поэтических школ описываютроль таких ангелов, как Микаэль, Исраил, Нанкур, Манкур, Азраил,Джабраил и т.д.
Keywords: періштелер; имандылық; жыр; жаратылыс; рухани құндылық; дін; ислам негіздері; ангелы; гуманность; песнь; природа; духовная ценность; религия; основы ислама