антропоөзектік парадигмадағы когнитивтік лингвистиканың орны мен қызметі. Роль и функции когнитивной лингвистики в антропоцентрической парадигме. (Eurasian Journal of Philology Science and Education, 2015)
Бұл мақалада антропоөзектік парадигмадағы когнитивтіклингвистика ғылымының қалыптасуы мен дамуы, ғылымипарадигмалардағы орны мен қызметі туралы баяндалады. Когнитивтік лингвистика саласындағы негізгі бағыт тіл мен адам санасын біртұтас жүйе тұрғысынан қарастыру болып табылатындығы, ол сан ғасырлық тілдік білімді адам миының жемісіретінде бағаланып, күрделі құрылым, жүйе ретінде кешендісипаттауға бағытталғандығы айтылады. Когнитивтік лингвистикағылымының теориялық бағыттары, отандық, шетелдік ғалымдардыңеңбектеріндегі зерттелуі жан-жақты қамтылады. Когнитивтіклингвистика ғылымының базалық ұғымдары (концепт, стереотип,фрейм, гештальд, ойбейне, сценарий, т.б.) , негізгі ұстанымдарысөз етіледі. Қазіргі когнитивтік лингвистика ғылымының негізі тіл білімінің дәстүрлі зерттеу нысандарына сүйене отырып анықталатындығы айталады. Ондағы ұғым-түсініктің базалық сипатына тілдік-танымдық тұрғыдан қорытынды жасауға болатындығы баяндалады. Когнитивтік лингвистиканың жеке ғылымретінде танылуы үшін оның негізгі ұғымдары,өзіне тән категориялары болуышарт екендігі қарастырылған. В этой статье рассматриваются формирование и развитие когнитивной лингвистики в антропоцентрической парадигме, а такжероль и функции когнитивной лингвистики в научных парадигмах.Основным направлением когнитивной лингвистики являетсярассмотрение языка и сознания человека как единая система.В данной статье лингвистическое знание оценивается как плод работы человеческого мозга и описывается как сложная структураи система. В статье также разносторонне рассматриваются теоретические направления когнитивной лингвистики, а такжеих исследование в научных трудах отечественных и зарубежныхучёных. Обсуждаются базовые понятия (концепт, стереотип, фрейм, гештальд, сценарий) и основные принципы когнитивной лингвистики.В статье говорится об основах современной когнитивной лингвистикии о возможности описания базовых понятий когнитивной лингвистикис позиции познания. Также рассматриваются условия становлениякогнитивной лингвистики как отдельная наука со своими основнымипонятиями и характерными категориями.
Keywords: когнитивтік лингвистика; парадигма; тіл білімі; теориялық бағыт; концептуалдылық; танымдық ғылым; когнитивная лингвистика; языкознание; теоретическое направление; концептуальность; познавательная наука