Функционалды грамматиканың концептуалды негізі. Концептуальная основа функциональной грамматики.

Аннотация

Мақалада тіл білімінің жаңа қырларының бірі – функционалды грамматика, оның негізгі ұғымдары: семантикалық категория, функционалды-семантикалық өріс, категориялды жағдаят туралы сөз етіледі. Дəстүрлі құрылымдық жүйе мен функционалды грамматиканың өзара сабақтастығы мен аражігі автордың көзқарасы бойынша талданады. Функционалды грамматиканың басты ұғымдары мен категориялары ақыл-ой танымының нəтижесінде болмысты қабылдау мен түйсіну процесі арқылы анықталады. «Болмыс – ұғым – тіл» үштігі – триада – жүйелі тілдік ұғымдық категориялар негізінде қарастырылады. Функционалды грамматиканың негізгі объектісі «мазмұннан тұлғаға – тұлғадан мазмұнға қарай» тілдік құралдарды зерттейтін бағыт екендігі сөз етіледі. Оның грамматиканың белгілі бір семантикалық категория- ларға негізделген тілдік бірліктерді, категорияларды жəне басқа да құбылыстарды біріктіретін жүйе ретінде тілдің табиғатын толық ашуда үлкен маңызға ие екендігі айтылады. В статье рассматриваются одно из новых направлений языка – функциональная грамматика и её основные понятия: семантическая категория, функционально-семантическое поле, категориальная ситуация. С позиции автора анализируются соотношение и различия между традиционной системой и функциональной грамматикой. Основные понятия и категории функциональной грамматики определяются через процесс восприятия и осознания бытия в результате разумного познания. Триединство «Бытие – понятие – язык» рассматривается на основе категорий системных языковых понятий. В статье говорится о направлении изучения языковых средств «от содержания к форме и от формы к содержанию» как основном объекте функциональной грамматики. Обращается внимание на то, что большое значение имеет полное раскрытие природы языка как системы, объединяющей языковые единицы, категории и другие явления, основанные на одной из основных семантических категорий грамматики.