Функционалды грамматиканың негізгі ұғымы – сын-сапа категориясы туралы. О категории компаративности как основном объекте функциональной грамматики казахского языка.

Аннотация

Бұл мақалада функционалды грамматиканың негізгі зерттейтін нысаны сын- сапа категориясы туралы қарастырылады. Жалпы тіл ғылымындағы сын- сапа категориясы туралы берілген ғылыми концепцияларды тереңдетіп қарастыру арқылы ғылыми тұжырым жасау көзделінді. Бұл салаға қатысты зерттелінбеген істер мен проблемалар өте көп, сын- сапа категориясы бойынша қарастырылатын мәселелер, осы ғылымының зерттеу нысаны, оған қатысты ғылыми теориялық мәселелер, жалпы ғылыми теориясын жасау, практикалық мәнін ашу, мақсаты мен міндеттерін көрсету – бүгінгі қазақ тіл ғылымының кезек күттірмейтін міндеттерінің бастылары. Сөз сөйлеудегі сын-сапа категориясының функциясын анықтау қарастырылған. Функциональды грамматика белгілі қалыптасқан грамматикалық жүйенің негізі бола отырып оның болашақтағы дамуының жаңа сатыларын негіздерін үйретеді, бұрынғы дәстүрлі грамматика бірқалыпты сол күйінде қалып қоймайды, яғни тілдің дәстүрлі грамматикадан, функционалды грамматикаға бет алуының алғы шарттарын негіздейді. Функционалды грамматика тілдің дәстүрлі жүйесінің негізін нысанаға ала отырып, сөйлеу процесінде сөйлеу актілері бойынша сын-сапа категориясы туралы қандай функция атқарады немесе атқарып тұр деген мәселені тануға, соны оқып үйретуге, меңгеруге талап қояды. Сондықтан сын-сапа категориясын жасайтын тілдік бірліктердің функционалды семантикалы өрістегі маңызын ашу мен оның түрлерін анықтау басты міндет ретінде алынады. В настоящей статье рассматривается проблема категории компаративности функциональной грамматики казахского языка как основного объекта науки, изучающей феномен функций. Посредством углубленного рассмотрения научных концепций о категории компаративности выдвигаются научные предположения о словотворчестве человека. Автор указывает, что в этой области знаний очень много нерешенных проблем, среди которых определение объекта исследования категории компаративности, научно-теоретические вопросы относительно метаязыка этой науки. В этой связи построение общей научной теории, раскрытие практической задачи, определение основной цели – одна из первостепенных и неотложных проблем, требующих своего решения в современной казахской лингвистике. Автор подчеркивает, что особенность функциональной грамматики казахского языка заключается в комплексном и интегрирующем подходе, при котором за основу берутся семантические категории грамматики и семантические функции, объединяющие разноуровневые языковые средства. Лингвистический анализ при таком подходе направлен на изучение взаимодействия элементов разных уровней на функциональной основе. Анализируемые единства интегрируют элементы разных уровней (в рамках морфологии, синтаксиса, в сфере ´строевой лексики).