Жалпы қолданыстағы сөздердің терминдену мәселелері. Проблемы терминологизации общеупотребительной лексики.

Аннотация

Бұл мақалада қазақ тілі терминологиясының даму процесіндегі өзгерістер, соның ішінде терминдену құбылысы туралы сөз болады. ХХ ғасырдың соңында туындаған саяси және экономикалық өзгерістерге байланысты тіл білімінің көптеген салаларында, қарастырылып отырған терминология саласында қарқынды даму процесі белең алды. Тарихта бұл «терминологиялық тасқын» деген атау алды. Сөзжасам, терминжасам саласындағы бұрыннан бар тәсілдер жаңаларымен толықты. Солардың ішіндегі лексикалық-семантикалық тәсіл бұрын да, бүгінгі күні де жаңа сөз, термин жасауда өзінің өнімділігін жоғалтқан жоқ. Жалпы халықтық қолданыстағы сөздердің терминдік сипат алуының да бірнеше жолдары бар, солардың ұтымды пайдалануы терминология саласын дамытуда орасан зор рөл атқарады. Алайда сөздің мәнін, этимологиясын жете зерттемеу кейбір қателіктерге алып келеді. Әсіресе араб, парсы тілдерінен келген кірме сөздердің өз орнымен қолданылмауы бүгінгі терминологияның өзекті мәселелерінің бірі болып отыр. Бұл мақала, негізінен, терминдену процесіндегі осы мәселені қарастырады. В данной статье рассматриваются изменения, происходящие в процессе развития казахской терминологии. В связи с политическими и экономическими реформами в конце ХХ века наблюдался интенсивный процесс развития многих направлений языкознания, в том числе и рассматриваемая в настоящей статье терминология. В истории это явление получило название «терминологический бум». Существующие способы словообразования и терминотворчества пополнились новыми. Среди них лексико-семантический способ остается одним из самых продуктивных способов в образовании новых слов и терминов. Существует несколько путей терминологизации общеупотребительных слов, их оптимальное и грамотное применение играет большую роль в развитии терминологии. Однако ненадлежащее изучение исторических значений и этимологии слов приводит к некоторым ошибкам. Особенно, неуместное применение заимствованных слов с арабского, персидского языков является актуальной проблемой терминологии на сегодняшний день. В настоящей статье, в основном, рассматривается данная проблема в процессе терминологизации.