Cопоставительный анализ концептов брак и семья (на материале казахского, русского и английского языков).Неке және отбасы концептілерінің салғастырмалы талдауы (қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде).

Аннотация

В статье рассматриваются концепты брак и семья (на материале казахского, русского и английского языков). В ходе сопоставительного анализа были выявлены универсальные и национально-специфические особенности данных концептов в исследуемых языках. Для описания указанных концептов мы обратились к ассоциативному эксперименту в казахском, русском и английском языках. Материалом для сопоставительного анализа послужили результаты анкетирования носителей казахского, английского и русского языков, а также статьи из «Русского ассоциативного словаря». Проведенный сопоставительный анализ результатов показал как схожие, так и различающиеся представления о браке и семье в сопоставляемых языках, однако в процентном отношении большее количество негативных реакций было выявлено в английском языке – 14%, в казахском языке данный показатель составил 3%, в русском языке – 7%. Респонденты русского и английского языков давали ответы, связанные с частной стороной супругов, в то время как в казахском языке таких реакций нет, что свидетельствует о табулированности подобных тем, которых стараются избегать в казахском обществе. В заключение следует отметить, что разное видение указанных фрагментов действительности представителями трех разных языковых сообществ тесно связано с особенностями культуры и исторического развития народов – носителей данных языков. Мақалада кез келген лингвомәдениетте негізгі болып табылатын неке және отбасы концептілері зерттелген. Салғастырмалы зерттеулер барысында концептілердің универсалды және ұлттық- спецификалық ерекшеліктері анықталған болатын. Берілген концептілерді сипаттау үшін біз қазақ, ағылшын және орыс тілдерінің ассоциативтік эксперимент нәтижелерін зерттедік. Отбасы және неке концептілерін зерттеу үшін семантикалық және концептуалды анализ әдістерін қолданылған болатын. Сауалнаманың жауаптары сонымен қоса Орыс ассоциациялық сөздік материалдары салғастырмалы анализдың зерттеу материалы ретінде қолданылды. Зерттеу барысында неке және отбасы жөнінде ұқсас және әртүрлі көріністер табылған болатын, алайда пайыздық көрсеткіші бойынша негативті жауаптар ағылшын тілінде – 14%, қазақ тілінде 3% және орыс тілінде 7%. Орыс және ағылшын тілдері сауалнамаға қатысушылар сырлас қатынастар туралы жауап берген болатын, қазақ тілінде болса жоқ. Себебі қазақ қоғамында мұндай тақырыптар табу болып табылады. Қорыта айтқанда, берілген үш тіл өкілдерінің ақиқат фрагменттерінің түрлі болған себебі халықтың дамуы мәдени және тарихи ерекшеліктерімен тікелей байланысты.