Қилы кезеңнің көркем шежіресі

Аңдатпа

Ұлт-азаттық тақырыбы қазақ поэзиясында ерекше орын алады. Мақалада Көдек Маралбайұлының 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілі­ сін, оның шығу себептерін, сипатын қамтыған өлең-жырлары талда­ нады. Оның бірі «1916 жыл» дастаны болса, екіншісі «Сағыныш тол­ ғауы» деп аталады. Автор өзі өмір сүрген дәуір шындығының ауыр көрінісін айна-қатесіз бейнелеген ақындардың ішінде Көдектің орны бөлек екенін жан-жақты қарастырып, ғылыми тұжырым жасайды. Мақалада ақын өлеңдерінде әділетсіз саясаттың ауыр зардабы, Аза­ мат соғысы жағдайындағы майдан өмірі, ел-жұртынан алыста жүрген жігіттердің мұң-зарлары, азапты күндері кеңінен қамтылып, бар бол­ мысымен жырланғаны туралы айтылады. Көдек ақынның отаршыл­ дыққа қарсы үлкен серпіліс тудырған ұлт-азаттық көтерілістің шын­ дығын барынша шынайы, көркемдікпен бейнелегені зерделенеді. Ақын поэзиясы заман шындығын жырлаған өзге ақын-жазушылар­ дың шығармаларымен бірлікте, сабақтастықта қарастырылған.