Етіс категориясының өрістері

Аңдатпа

Мақала етіс категориясы өрістерінің зерттелуінің алғышарттарын анықтауға арналған. Етіс – семантикалық қызметтерінің негізінде біріккен қимылдың уақытқа қатысты өту сипатын білдіретін (морфологиялық, сөзжасамдық, синтаксистік, лексикалық, лексика-грамматикалық т.б.) тілдік құралдардың жиынтығынан тұратын функционалды-семантикалық категория. Жалпы тіл білімінде етіс жеке сала ретінде қалыптасқанымен отандық лингвистикада оның функционалды-семантикалық категория ретінде танылуына қатысты шешілмеген бірқатар мәселелер болды. Оның негізгісі – бүгінгі күнге дейін етістің мағына беретін тілдік бірліктердің жете зерттелмеуі, етістің функционалды-семантикалық категория ретіндегі компоненттері мен құрылымының, тілдік құралдардың мағынасының толық анықталмауы, сондай-ақ лингвистер бұл категорияға әр түрлі тұрғыдан интерпретация жасауы. Қазақ тілінің функционалды грамматикасы туралы зерттеулерге терең ден қою бастағаны белгілі. Бұл салада талай жұмыстар атқарылуда. Алайда қазақ тіл ғылымында етістің функциональды – семантикалық категориясы туралы толық сипаттама берілген жоқ. Автор мақалада етістің орталық және шеткері аймақтарындағы өріс етіс категориясына талдау жасайды.