Ш. Айтматовтың «Жанпида» романындағы өмір мен тағдыр концептілері

Аңдатпа

Авторлармен мақалада романның «болмыс түсінігі – тұжырым ретінде, өзінің мазмұнды түрлері – түсінігінде, кейпінде және белгісінде» қарастырылатынына келісу пікірі талқыланады. Романның мәтініндегі тұжырымның мәтіннің мазмұндылық құрамымен тек біріктіру байланысы емес сонымен қатар тікелей байланыста екенін ескерген жөн. Тағдыр және өмір тұжырымдары тек мәтіннің бір бөлігі ретінде ғана қаралмайды, сонымен қатар сол мәтіннің семантикалық құрылуына белсенді түрде ат салысады.Ашық және жасырын әлемнің бағыты ретінде, өмір және тағдыртұжырымдары романда қиын өмір, ауыр тағдыр сынды сын есімдермен байланысады. Әдетте бұндай мәтіндер адам өміріндегі айтулы оқиғаға байланысты келтірілген философиялық ойларда кездеседі. Бұл мәтіндерде «өмір», «тағдыр» сөдерінің әдеттегі үйреншікті мән-мағынасынан да терең, ауқымды, автордың жеке басына қатысты мағына жатқанын байқауға болады. Автордың жеке басына қатысты «өмір-тағдыр, тағдыр- өмір» терминдерінің ерекше мақсатта қолдануы неізгі түйін сөздердің өзара байланысын ашады.