Қазақ тіліндегі жай сөйлемнің құрылымдық-жүйелік сипаты
Аңдатпа
Мақала практикалық және тиімді нәтижеге қол жеткізу үшін тіл меңгерудің теориялық
мәселесін технологиялық жолмен шешуді мақсат етеді. Алгоритмделген синтаксис теориясын
құруда қолданған құрылымдықалгоритмдік әдіс меңгеретін тілдің терең құрылымын
түсінуде өзекті болып табылады. Қазақ тіліндегі жай сөйлемнің көзге көрінбейтін имплицитті
түрде болатын, тек құрылымдық модель түрінде практикалық жағдайда ғана көріне алатын
бірқалыпқа түсірілген виртуалды интегралды моделі жасалынып, соның негізінде тіл меңгерудің
алгоритмделген моделі ұсынылады. Ол үшін етістікпен меңгерілетін қазақ тіліндегі септіктердің
алгоритмдік репрезентациясының жүйесі жасалған. Бұл қазақ тіліндегі септік жүйесін бір
актантты етістікті түйіннен бастап VOx матаса және қабыса байланысқан адъективті түйінмен
VАхOx және олардың көптік формаларымен VАхOxPlх, сондайақ қабыса байланысқан адверб
түйінмен Adv.V(АхOxPlх) ұштасып күрделенген модельдер тізбегін арнайы алгоритммен меңгеру
ұсынылады.
