Олжас Сүлейменов – тюрколог-ғалым

Аңдатпа

Мақалада Олжас Сүлейменовтің 2014 жылы шыққан «Cөз коды» кітабы туралы айтылады. Бұл
кітап «мың және бір сөз» атты әмбебап этимологиялық сөздікке кіріспе ретінде қабылданады.
Олжас Сүлейменов славян түркі тілдерін оқып-үйренудің тарихи өткен кезеңінде екі тілділік
жолы бар екенін дәлелдейді. Мақалада 47 «нобайдан» мен «эскиздерден» тұратын «Cөз коды»
кітабының жанрлық ерекшелігі талданады. Атау әрқашан бүктелген түрде мәтін, образдар,
семантика туралы толық ақпаратты қамтитындығы белгілі. Бұл кітапта біз О. Сүлейменовтің
түркология және түркі-славистикасы саласындағы білімінің бірегейлігіне тағы да көз жеткіземіз.
Олжас Сүлейменов түркі сөздері парсы тілінде ғана емес, латын тілінде де, Батыс және шығыс
тілдерінде де көп екендігін айтты. Мұның бәрі – он мың жыл бойы болған байланыстардың іздері.
Ғалымның соңғы монографияларында ондаған мыңжылдықтар бұрын жасалған сөздердің пайда
болу сұлбалары зерттеледі, сөз жасамның жалпы ережелерін тұжырымдауға әрекет жасалады,
соның арқасында сөз мен тіл пайда болды. Елу жылдан астам уақыт бойы Олжас Сүлейменов
этимологиямен айналысты – сөздер мен жазба белгілердің шығу тегі. «1001 сөз» этимологиялық
сөздігінде қазақ тілінде сақталған таңғажайып жәдігерлер бейнеленген – алғашқы сөздер ғана
емес, сонымен бірге адам сөйлеуінің алғашқы дыбыстары.