Языковая политика Казахстана в цифровую эпоху: трансформация парадигмы языкового планирования

Ш. Жаркынбекова; Б. Галиева; Г. Аюпова

doi:10.26577/EJPh201120266

Авторлар

Ш. Жаркынбекова Л.Н. Гумилев атындағы Еуразиялық ұлттық университеті, Қазақстан, Астана қ. https://orcid.org/0000-0002-4160-6215
Б. Галиева Л.Н. Гумилев атындағы Еуразиялық ұлттық университеті, Қазақстан, Астана қ. https://orcid.org/0000-0001-9353-7859
Г. Аюпова Л.Н. Гумилев атындағы Еуразиялық ұлттық университеті, Қазақстан, Астана қ. https://orcid.org/0000-0003-0222-2304

DOI:

https://doi.org/10.26577/EJPh201120266

Аңдатпа

Мақалада жаһандық цифрландыру үдерістерінің әсерінен Қазақстанның тіл саясатының өзгеруі қарастырылады. Авторлар цифрлық ортаның тілдің күйі мен орнына қалай әсер ететінін талдайды. Басты назарда – жасанды интеллект пен үлкен деректер дәуірінде ұлттық тілдің функционалды бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету қабілеті деп түсінілетін цифрлық лингвистикалық егемендік тұжырымдамасы. Зерттеудің әдіснамалық базасы ресми құжаттар мен медиа мәтіндер дискурсын сыни тұрғыдан талдауды, Қазақ тілінің ұлттық корпусы, қазақ тіліндегі Coursera платформасы, жоғары оқу орындарына арналған оқу материалдарын аудару және т.с.с. технологиялық жобаларды институционалдық талдауды, сондай-ақ жаңа медиадағы сараптамалық дискурстарды зерделеуді біріктіретін пәнаралық тәсілге негізделеді. Зерттеу нәтижелері мемлекеттің қорғаныс моделінен цифрлық модернизацияға ауыса отырып, өсіп келе жатқан технологиялық прогресс жағдайында тілді жоспарлау үдерісін қалай реттейтінін көрсетті. Академиялық және техникалық салаларда жаппай цифрлық контент құру жастар арасында қазақ тілін барған сайын саналы түрде тануға ықпал ететіні анықталды. Авторлар елімізде жүзеге асырылып жатқан цифрлық тіл саясаты контентті жай аудару стратегиясынан мемлекеттік тілдегі ғылыми-зерттеу қызметін ынталандыруға көшкен кезде оң нәтиже береді деген қорытындыға келеді. Жұмыстың практикалық маңыздылығы цифрлық трансформация сатысынан өтіп жатқан басқа көптілді қоғамдардағы тілдік үдерістерді зерттеу үшін ұсынылған аналитикалық шеңберді қолдану мүмкіндігінде жатыр.

Түйін сөздер: Қазақстанның тіл саясаты, цифрландыру, әлеуметтік лингвистикалық талдау, тілдік өзгерістер, тілдерді сақтау және танымал ету, мемлекеттік тілдің қызметтерін кеңейту.

Автор өмірбаяндары

Ш. Жаркынбекова, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразиялық ұлттық университеті, Қазақстан, Астана қ.

Жаркынбекова Шолпан Кузаровна – филология ғылымдарының докторы, профессор, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті (Қазақстан, Астана қ., e-mail: zharkyn.sh.k@gmail.com);
Б. Галиева, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразиялық ұлттық университеті, Қазақстан, Астана қ.

Галиева Бахыт Хасеновна – педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті (Қазақстан, Астана қ., e-mail: galieva.bh@yandex.kz;
Г. Аюпова, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразиялық ұлттық университеті, Қазақстан, Астана қ.

Аюпова Гульбагира Каирбековна (корреспондент автор) – филология ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті (Қазақстан, Астана қ., e-mail: bagira0305ka@gmail.com).