Архетиптің әдеби моделі

Аңдатпа

Берілген мақалада көркем әдебиетінде кездесетін архетиптердің қолданылуы қарастырылады. Көркем әдебиетіндегі архетиптердің әдеби шығармаларында өзгеруі зерттеушілердің қызуғышылығын ХХ ғ. бастап арта бастады. Архетипикалық алғашқы көріністер, немесе праформалар, К.Г. Юнгт оларды «қоғами ессіздік» деп анықтап, адамзатпен қатар ғасыр шенінде мифологияда, дінде, өнерде бірге жүреді мыс. Архитиптік түбірден көптеген әдеби-көркем бейнемен себептердің пайда болуымен қатар, оның концептуалды алғашқы сызбасын. Осы уақытта әдебиеттануда әдеби -шығармашылығындағы мифопоэтикалық түрінің қайта өңдеу маңыздылығына қарағанда, архетипикалық құрылымның идеялық маңыздылығы күшейе түсті. Зерттеушілер «архетип» терминінің мәнін кең әрі жалпылық мағынада айтылады деп шешіп қана қоймай, ол фундаменталды және адамзаттың мифологиялық себептер деп біліп, ол әрбір көркем және осы кезеңнен бастап мифологиялық және психологиялық архетипінен әдеби архетип моделіне өтті.