Смысловая организация предложения при обучении чтению текста по специальности

Е. Chekina

Авторлар

Е. Chekina Казахский национальный университет им. аль-Фараби

Кілт сөздер:

мағыналы сөйлем құрастыру, сөйлемнің құрылымдық-семантикалық үлгісі, сөйлемнің коммуникативтік мақсаты, мағыналы сөйлеу жағдайы, сөйлемнің мағыналық негізі.

Аңдатпа

Мақалада мамандақ бойынша сөйлем деңгейіндегі мәтіндермен жұмыс жасау әдісі суреттелген. Сөйлем талдаудың екі жолы ұсынылған – «пішіннен – мағынаға» және «мағынадан – пішінге». Бірінші бағыт – бұл модель арқылы сөйлемнің мағынасын түсіну. Коммуникативтік міндеттерге байланысты ғылыми мәтіндерде нақты құрылымдық-семантикалық моделдері анық байқалатын түрлі мағыналы сөйлеу жағдайлары жасалынады. Екінші бағыт – «мағынадан» – сұрақтың көмегімен сөйлемнің мағыналық мазмұнын анықтау. Автор келесі әдістемені ұсынады: сөйлемнен бастауыш пен баяндауышты табу; баяндауыштың қай сөз табынан болып тұрғанын анықтау; баяндауыштан кейін тұрған сөз тіркесінің грамматикалық жағынан реттеу; сұрақ жазу; қарама-қарсы бағытта жылжи отырып, баяндауышты анықтау; бастауышты анықтау; Сұрақты толығымен жазып, оған сөйлемнің мағыналық ортасы болатын қысқаша жауап беру.