Лексические репрезентации концепта «тоска» через признаки птиц. “Сағыныш” концептін құстар белгілері арқылы лексикалық қайта таныстыру (репрезентациялау).

Аннотация

Лексические репрезентации концепта «тоска» через признаки птиц Научное исследование посвящено изучению проблемы лексических репрезентаций концепта «тоска» с позиции семантико-когнитивного подхода. Новизна исследования заключается в описании когнитивной модели лексико-семантического поля концепта «тоска» через признаки птиц, что отражает исследуемый концепт в языковом сознании носителей языка. С целью получить доступ к содержанию концепта как мыслительных единиц установлен смысловой объем концепта по следующей схеме: прямые номинации концепта (ключевое слово-репрезентант концепта, которое избирается исследователем в качестве имени концепта и имени номинативного поля, и его системные синонимы); производные номинации концепта (переносные, производные); контекстуальные синонимы; окказиональные индивидуально-авторские номинации; метафорические номинации; устойчивые сравнения с ключевым словом; образные концептуальные признаки, которые характеризуют концепт; художественные тексты, раскрывающие содержание концепта, которые свидетельствуют о том, что признаки птиц, представленные лексической синонимией, наиболее точно отражают эмоции и структурируют языковое сознание человека. Ғылыми зерттеу “сағыныш” концептін лексикалық қайта таныстыру (репрезентациялау) проблемаларын семантика-когнитивті тәсілі позициясынан зерттеуге арналған. Зерттеудің жаңалығы – онда “сағыныш” концептісінің когнитивті үлгісінің лексика-семантикалық өрісін құстар белгілері арқылы тіл иесінің тіл санасындағы зерттеудегі концептісін көрсетуі болып табылады. Концептінің мағынасына ойлағыштық бірліктер ретінде мүмкіндік алу мақсатымен келесі сызбанұсқа бойынша концептінің мағыналы көлемі белгіленген: концептінің тура номинациясы (концептінің аты ретінде зерттеуші таңдайтын және номинативті өрістің аты, және оның жүйелі синонимдері); концептінің туынды номинациялары (тасымалды, туынды); контекстуалды синонимдер; окказионалды жеке-авторлық номинациялар; ауыспалы (метафорлық) номинациялар; негізгі сөзбен тұрақты салыстырмалар; концептіні сипаттайтын бейнелі концептуалды белгілер; лексикалық синонимия арқылы көрсетілген құстар белгілері эмоцияларды ең нақтырақ көрсетіп, адам баласының тіл санасын құрылымдайтын концептінің мағынасын ашатын көркем мәтіндер.