Лингвистика терминдерінің ақпараттық-семиотикалық табиғаты

А. Кегенбекова; О. Жұбай; А. Акар; А. Солтанбекова

doi:10.26577/EJPh202220269

Авторлар

А. Кегенбекова А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты, Қазақстан, Алматы қ. https://orcid.org/0000-0002-9428-3608 (неаутентифицированный)
О. Жұбай Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. https://orcid.org/0000-0001-7209-6601 (неаутентифицированный)
А. Акар Мұғла Сыткы Кочман университеті, Түркия, Мұғла қ. https://orcid.org/0000-0002-6567-6218 (неаутентифицированный)
А. Солтанбекова А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты, Қазақстан, Алматы қ. https://orcid.org/0000-0002-3513-4012 (неаутентифицированный)

DOI:

10.26577/EJPh202220269

Аңдатпа

Мақалада лингвистика терминдерінің ақпараттық-семиотикалық табиғаты зерттелді. Лексикалық мағына мен терминологиялық мағынаның айырмашылығы, ғылыми және мәдени ақпараттардың берілу ерекшеліктері сипатталды. Зерттеудің мақсаты – лингвистика терминдерінің семиотикалық және ақпараттық сипатын анықтау, когнитивтік құрылыммен байланысын, терминдердің ғылыми коммуникациядағы рөлін көрсету. Талдау нәтижесінде терминнің үш түрлі қыры бар екендігі анықталды: семиотикалық, ақпараттық, когнитивтік. Мақалада терминнің осы үш сипаты жеке-жеке талданып өзара байланысы анықталды. Зерттеудің ғылыми маңыздылығы лингвистикалық терминдерді номинативтік бірлік ретінде емес, ғылыми ақпарат пен мәдени танымды біріктіретін семиотикалық құрал ретінде сипаттаудан көрінеді. Зерттеудің практикалық маңыздылығы қазақ тіл білімі терминдерін жүйелеу, лингвистика терминдерінің сөздігін құрастыру, тіл білімін оқытуда пайдалануға негізделеді. Зерттеудің әдістемесі ретінде теориялық талдау, салыстырмалы және сипаттамалы әдіс, тірек-сызба әдісі, когнитивтік талдау әдісі қолданылды. Зерттеудің материалы ретінде қазақ тіл білімінің терминдері, терминологиялық сөздіктер мен ғылыми еңбектер алынды. Лингвистикалық терминдердің ұлттық таныммен байланысы Ахмет Байтұрсынұлы жасаған грамматика терминдерінің уәжін көрсету арқылы айқындалды. Зерттеу нәтижесінде терминдер ғылыми ұғымды таңбалайтын тілдік бірліктер ғана емес, ғылыми ақпаратты кодтайтын, сақтайтын, жеткізетін семиотикалық құрал екендігі анықталды. Бұл мақала лингвистика терминдерін ақпараттық-семиотикалық тұрғыдан талдау арқылы терминология теориясын толықтыруымен құнды. Алынған нәтижелерді терминология, когнитивтік лингвистика, лингвосемиотика салаларындағы зерттеулерде қолдануға болады.

Түйін сөздер: лингвистика терминдері, терминология, семиотика, ғылыми коммуникация, ғылыми ақпарат, когнитивтік тіл білімі.

Автор өмірбаяндары

А. Кегенбекова, А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты, Қазақстан, Алматы қ.

Кегенбекова Алтын Дәулетқұлқызы – PhD докторант, А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты (Қазақстан, Алматы қ., е-mail: kegenbekova.altyn@gmail.com)
О. Жұбай, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ.

Жұбай Орынай Сағынғалиқызы – филология ғылымдарының докторы, қауымдастырылған профессор, әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті (Қазақстан, Алматы қ., е-mail: alm-ornai@mail.ru)
А. Акар, Мұғла Сыткы Кочман университеті, Түркия, Мұғла қ.

Али Акар – филология ғылымдарының докторы, профессор, Мұғла Сытқы Кочман университеті (Түркия, Мұғла қ., е-mail: akar@mu.edu.tr)
А. Солтанбекова, А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты, Қазақстан, Алматы қ.

Солтанбекова Альфия Абдыкеновна – филология ғылымдарының кандидаты, А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты (Қазақстан, Алматы қ., е-mail: alfiabarlybaeva24@gmail.com)