Қазіргі цифрлық кеңістіктегі тілдік ойын феномені (Instagram әлеуметтік желісіндегі материалдар негізінде)

Ә. Байелі; Ә. Ебелекбаева; Г. Акимбекова; Г. Баялиева

doi:10.26577/EJPh202220264

Авторлар

Ә. Байелі Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. https://orcid.org/0000-0001-5962-7818
Ә. Ебелекбаева Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. , Al-Farabi Kazakh National University https://orcid.org/0000-0001-7831-098X (неаутентифицированный)
Г. Акимбекова Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті , Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. https://orcid.org/0000-0002-9204-1218
Г. Баялиева Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті, Қызылорда қ. https://orcid.org/0000-0002-2218-1629 (неаутентифицированный)

DOI:

10.26577/EJPh202220264

Аңдатпа

Мақалада Instagram әлеуметтік желісіндегі қазақтілді контент негізінде қазіргі коммуникативтік кеңістіктегі тілдік ойын феномені қарастырылады. Цифрлық коммуникацияның қазіргі кезеңінде тіл тек ақпарат беру құралы ғана емес, сонымен қатар эмоционалды әсер ететін, аудиторияның назарын аударатын және автордың жеке стилін қалыптастыратын шығармашылық құрал ретінде көрінеді. Осыған байланысты тілдік ойын интернет-дискурстың маңызды компоненттерінің бірі ретінде бағаланады. Зерттеудің мақсаты – әлеуметтік желі мәтіндерінде жиі қолданылатын тілдік ойын үлгілерін анықтау, олардың құрылымдық, семантикалық және прагматикалық ерекшеліктерін талдау, сондай-ақ қазіргі коммуникативтік кеңістіктегі тілдік қызметін лингвистикалық тұрғыдан сипаттау.

Зерттеу барысында тілдік ойын феноменіне қатысты отандық және шетелдік ғылыми еңбектерге теориялық шолу жасалып, эмпирикалық дереккөз ретінде 2025 жылы Instagram желісінде кеңінен таралған қазақ тіліндегі жазбалар алынды. Тілдік материалдар құрылымдық, салыстырмалы және прагматикалық талдау әдістері арқылы зерттелді. Нәтижесінде тілдік ойынның лексикалық, графикалық, фонетикалық және семантикалық деңгейлерде жүзеге асатыны анықталды. Оның негізгі көріністері ирония, гипербола, парадокс, сөз ойнату және интермәтіндік тәсілдер арқылы байқалды. Сондай-ақ тілдік ойынның негізгі қызметтері ретінде экспрессивтік әсер тудыру, комикалық реңк қалыптастыру, әлеуметтік бағалау білдіру және адресатпен бейресми коммуникативтік жақындық орнату айқындалды.

Зерттеу нәтижелері интернет-коммуникациядағы тілдік ойынның тілдің динамикалық дамуына, жаңа тілдік модельдердің қалыптасуына және цифрлық дискурс ерекшеліктерін түсіндіруге маңызды үлес қосатынын көрсетеді. Алынған тұжырымдарды медиалингвистика, прагмалингвистика және социолингвистика салаларындағы зерттеулерде, сондай-ақ жоғары оқу орындарының оқу үдерісінде пайдалануға болады.

Түйін сөздер: тілдік ойын, цифрлық дискурс, интернет-коммуникация, Instagram, медиалингвистика, прагматика, қазақ тілі, тілдік креативтілік.

Автор өмірбаяндары

Ә. Байелі, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ.

Байелі Әсел Жарылқасынқызы – филология ғылымдарының кандидаты, ассистент-профессор, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (Қазақстан, Алматы қ., e-mail: baieliassel@gmail.com)
Ә. Ебелекбаева, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ., Al-Farabi Kazakh National University

Ебелекбаева Әйгерім Қайратқызы (корреспондент-автор) – PhD докторант, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (Қазақстан, Алматы қ., e-mail: aika-0206@mail.ru)
Г. Акимбекова, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ.

Акимбекова Гульзира Шардарбековна – филология ғылымдарының кандидаты, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (Қазақстан, Алматы қ., e-mail: gul_shardarbek@mail.ru)
Г. Баялиева, Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті, Қызылорда қ.

Баялиева Гүлмира Жарылқасынқызы – филология ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор, Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті (Қазақстан, Қызылорда қ., e-mail: bayalieva67@mail.ru)