Особенности метафорической репрезентации мира в контексте билингвального обучения

A. Kairzhanova; M. Kengessova; N. Shaimerdenova

doi:10.26577/EJPh.2024.v194.i2.ph016

Авторлар

A. Kairzhanova Казахский национальный университет имени аль-Фараби, Казахстан, г. Алматы https://orcid.org/0000-0002-9005-412X
M. Kengessova Казахский национальный университет имени аль-Фараби, Казахстан, г. Алматы https://orcid.org/0009-0006-3308-3123
N. Shaimerdenova Казахский национальный университет имени аль-Фараби, Казахстан, г. Алматы https://orcid.org/0000-0002-2830-8336

DOI:

https://doi.org/10.26577/EJPh.2024.v194.i2.ph016

Аңдатпа

Зерттеу метафораның мектеп оқушыларының эстетикалық қабылдауы мен когнитивті дамуындағы рөліне бағытталған. Метафора мектеп оқушыларының әлемді эстетикалық қабылдау мен түсінуді қалыптастыруда, олардың дамуы мен әлеуметтенуіне ықпал етуде маңызды рөл атқарады. Авторлар метафоралардың оқудағы, әлеуметтенудегі және балаларда құндылықтарды қалыптастырудағы маңыздылығын атап көрсетеді. Олар метафораларды, әсіресе қазақстандық авторлардың орыс тіліндегі шығармаларында жеткіліксіз зерттелуін көрсетеді. Бақыт Қайырбеков сияқты қос тілділердің шығармашылығы ерекше қызығушылық тудырады, олардың лирикасы түркі әдет-ғұрпын қазіргі санамен үйлестіреді. Жұмыста оның «Күнге қарай» («Навстречу солнцу») (2014) және «Су жолы» («Путь воды») 2018) жинақтарындағы лирикалық мәтіндеріндегі метафоралық ұғымдар талданып, олардың мектептегі дидактикалық материал ретіндегі әлеуеті анықталды. Билингв ақын әлемінің көркем бейнесін зерделеу қазақ мәдениеті мен дәстүрінің негізгі элементтерін анықтауға мүмкіндік береді. Талдау нәтижесінде ақын антропоморфты метафораларды қолданып, оларға ұлттық және жалпы мәдени тұжырымдамаларды енгізетіні анықталды. Қайырбеков мәтіндеріндегі метафоралар мен бейнелерді зерттеу оқушылардың әдебиетті талдау дағдыларын дамытуға негіз бола алады. Оның шығармашылығын зерттеу оқушылардың мәдени және метафоралық санасын кеңейтуге көмектеседі, оларға қазақ мәдениеті әлеміне енуге көмектеседі және олардың шығармашылық ойлауын дамытады.

Түйін сөздер: метафора, антропоморфтық метафора, әлемнің көркем бейнесі, қазақ мәдениеті, қос тілді білім беру.

Автор өмірбаяндары

A. Kairzhanova, Казахский национальный университет имени аль-Фараби, Казахстан, г. Алматы

Каиржанова Адия Тасболатовна (корреспондентный автор) – PhD докторант, Казахский национальный университет имени Аль-Фараби (г. Алматы, Казахстан, e-mail: kairzhanova16@gmail.com);
M. Kengessova, Казахский национальный университет имени аль-Фараби, Казахстан, г. Алматы

Кеңесова Мадина Бақытқызы – PhD докторант, Казахский национальный университет имени Аль-Фараби (г. Алматы, Казахстан, e-mail: madinabakytkyzy@mail.ru);
N. Shaimerdenova, Казахский национальный университет имени аль-Фараби, Казахстан, г. Алматы

Шаймерденова Нурсулу Жамалбековна – доктор филологических наук, профессор, Казахский национальный университет имени Аль-Фараби (г. Алматы, Казахстан, e-mail: 777nursulu@mail.ru).