Юридические и лингвистические аспекты квалификации правонарушения (на материале лингвистической экспертизы текста). Құқық бұзушылықты саралаудың құқықтық және лингвистикалық аспектілері (мәтіннің лингвистикалық сараптамасы материалында).

Аннотация

В статье рассматриваются проблемы исследования конфликтных речевых произведений и их юридической квалификации. На материале газетных публикаций приводится концептуальный анализ слова «клевета», рассматриваемого как юридический термин, используемый при квалификации определенного вида правонарушений. Обосновывается положение о том, что концепт «клевета» содержит следующие обязательные смысловые компоненты: 1) действие, которое контролируется субъектом, полностью зависит от его целей и намерений; 2) надуманность, ложность сообщаемой информации; 3) негативная информация о ком-либо или о чем-либо; 4) распространяемые сведения считаются нарушением общепринятых норм морали. При лингвистической экспертизе спорного текста следует учитывать все эти смысловые компоненты: лишь при наличии всех четырех компонентов сообщаемую информации следует считать клеветой. Делается вывод, что, несмотря на прикладной характер, экспертное исследование текста не может быть выполнено квалифицированно без использования научного аппарата современной лингвистики, обладающего огромной объяснительной силой, которую следует использовать в качестве доказательной базы при решении юридических задач, связанных с правовым регулированием. Мақалада конфликтті сөйлеу актілерін және оларды құқықтық саралауды зерттеудің мәселелері қарастырылған. Газеттік жариялаулар материалында «жала» сөзіне құқық бұзушылықтардың нақты түрін саралауда қолданылатын құқықтық термин ретінде концепциялық талдау келтірілген. «Жала» концепті келесідей міндетті мағыналық компоненттер қамтитындығы туралы пікір негізделеді: 1) субъект бақылауындағы әрекет толығынан оның мақсаттары мен ниеттеріне тәуелді; 2) таралған ақпараттың жасандығы, жалғандығы; 3) біреу немесе бір нәрсе туралы негативті ақпарат; 4) таралған ақпараттың жалпы қабылданған мораль нормаларына қайшылығы. Даулы мәтіннің лингвистикалық сараптамасында барлық аталған мағыналық компоненттер ескерілуі тиіс: тек төрт компоненттің барлығы қамтылса, таралған ақпарат жала болып қарастырыла алады. Қолданбалы сипатына қарамастан, мәтінді сарапшылық зерттеу қазіргі лингвистиканың зор түсіндірушілік күшке ие, құқықтық реттеуге байланысты мәселелерді шешуде дәлелдік негіз ретінде қолданылуға тиісті ғылыми аппаратын пайдаланусыз жасала алмайды деген қорытынды жасалады.