Репрезентация категории пространства и времени в языке (лингвистическая характеристика художественного текста).

Аннотация

В данной статье рассматривается лингвистические особенности категории пространства и времени в художественном тексте. В статье приводятся фрагменты анализа художественного текста произведений русских классиков (И.С.Тургенев, поэзия А.Ахматовой и др.), подтверждающее что, репрезентация категории пространства и времени происходит в синтетическом, интегральном плане в языке. Производится анализ репрезентации категории пространства и времени с лингвистической точки зрения, в языковом аспекте базируется на интеграции философских понятий — субъект, объект, трёхмерность, протяжённость, движение; психологических — точка отсчёта, позиция наблюдателя, дополнительный ориентир; лингвистических — предложно-падежные формы имён существительных, наречия, глаголы, которые отражают взаимосвязь трёх понятий пространства (объективного, воспринимаемого и языкового) и даёт возможность наиболее полно изучить пространство и время, с позиции её основного свойства на примере текста художественной литературы. Трёхмерный объём реализуется на примере не только одной конкретной части речи, а с помощью нескольких частей речи, выявив как индивидуальное пространственное их значение, так и общее значение языковых пространственных конструкций. Следовательно, категории пространства и времени в языке носит интегрированный, синтезированный характер, подтверждающийся в содержание статьи примерами из художественного текста. Бұл мақала философиялық кеңістік пен уақыт ұғымдарының тілдік мінездемесі, бұл дәреженің адам дүние танымындағы орны және көркем әдебиетттегі лингвистикалық ерекшеліктері туралы айтылады. Антропологиялық тұрғыдан қарағандағы, кеңістік пен уақыт дәрежесінің көркем мәтініндегі жүйелі құрылымына талдау жасалып, соның ішінде кеңістік пен уақыт ұғымдарының көркем мәтіндегі қол- данысының орыстіліндегі ерекшеліктері айқындалады. Кеңістік пен уақыт дәрежелерінің терминологиялық, семантикалық, психологиялық , функционалдық тұрғыдан талдап , олардың тілдік дүние танымындағы интегративтік болмысы анықталады; көркем мәтіндегі кеңістік пен уақыт дәрежелері ассоциативтік деңгейде қарастырылып әдебиеттегі тілдік суреттмеге өз әсерін беретіндігін мысалдар арқылы көрсетіледі. Кеңістік пен уақыттың дәрежесінің тілдік , көркем әдебиет тіліндегі сипаттамасы жасалып, сараптама өткізіледі.