Мәдениетаралық коммуникация мәнмәтініндегі Ф. Достоевскийдің әдеби мәтіні

Аннотация

Бұл мақаланың мақсаты – Ф. Достоевскийдің көркем мұрасын мәдениетаралық коммуникация мәселесіне қатысты қарастыру, бұл қазіргі филологиялық ғылым үшін өте маңызды тақырып. Зерттеудің негізгі идеясы – шетелдік мәдениетпен байланыс ұлттық сәйкестендіру сәтін, өзін-өзі танудың басқа өлшемін тудырады, бұл оқырмандардың жаңаруына әкеледі. Мақалада Ф. Достоевскийдің еуропалық өркениетке көзқарасы, Германияның мысалында, ретроспективада да, өз заманында да, Еуропа мен Ресей арасындағы тарихи және мәдени өзара әрекеттесу траекториясы туралы көзқарасы, сондай-ақ оның әдеби мәтіндерінде көрсетілгендей неміс менталитеті мен орыс тұлғалық типін анықтауы қарастырылады. Бұл тақырыпты зерттеуде алынған нәтижелердің, қорытындылардың және ұсыныстардың негізділігіне мүмкіндік беретін рецептивті эстетика әдісі, сондай-ақ герменевтика әдіснамасы және тарихи-әдеби әдіс қолданылды. Бұл жұмыстың ғылыми маңыздылығы шетелдік және қазақстандық авторлардың еңбектерінен алынған жаңа материалдарды пайдалана отырып, мәдениетаралық коммуникацияны одан әрі зерттеу мүмкіндігінде жатыр. Бұл зерттеудің практикалық маңыздылығы оны филологтардың оқыту және зерттеу қызметінде пайдалану мүмкіндігінде жатыр. Зерттеу Федор Достоевскийдің еңбектері Германия мен тұтастай алғанда неміс әлемінің бейнесінде көрініс тапқан еуропалық дамудың жалпы траекториясын терең талдауды ұсынады деген қорытындыға келеді. Қарама-қарсы, шетелдік фонды пайдалану орыс мінезінің таңғажайып ерекшелігін, оның иррационалдылығын, құмарлығын және болжауға келмейтіндігін көрсетеді. Бірақ парадоксалды жағдай туындайды: Достоевскийдің кейіпкерлері меркантилизм және ақша капиталының үнемі жиналуы рухында батыс ізгілігін жоққа шығарады, бірақ шексіз бостандыққа ұмтылудан және рационалды дәлелдерден бас тартудан басқа оң балама ұсынбайды. Соған қарамастан, Достоевскийдің әдеби шығармалары оның орыс табиғатының толық еместігі, оның көптеген қарама-қайшылықтарды қабылдау қабілеті және әмбебап гуманистік идеалдарға сәйкес өзінің ұлттық эволюциясының әлеуеті туралы тұжырымдамасын толық растайды.

Түйін сөздер: мәдениетаралық қарым-қатынас, жалпыеуропалық даму тұжырымдамасы, шеттілді мәдени орта, ұлттық дүниетаным, тұлға психотипі.