Қазіргі жастар прозасындағы ай мен түн мотиві

Авторлар

DOI:

https://doi.org/10.26577/EJPh2025200420
        26 0

Аннотация

Зерттеу жұмысы қазіргі қазақ жастар прозасындағы ай мен түн мотивінің көркемдік және мағыналық қызметін талдауға арналған. Бұл тақырыпты зерттеудің өзектілігі – ұлттық мифологиялық және мистикалық сананың көркем әдебиетте жаңғыруы арқылы қазіргі адам санасындағы рухани ізденістерді бейнелеу. Ай мен түн мотивтері тек табиғи құбылыс емес, көркем мәтін құрылымындағы символдық-архетиптік өзекке айналып отыр. Олар кейіпкердің ішкі күйзелісі, экзистенциалды тәжірибесі мен рухани өсуінің көрсеткіші ретінде ұсынылады. Зерттеудің мақсаты – ай мен түн мотивтерінің символдық және семиотикалық қызметін, мифопоэтикалық мәнін, олардың сюжеттік динамика мен кейіпкер психологиясындағы рөлін кешенді талдау. Зерттеу негізінде Лира Қоныс, Мәдина Омарова сияқты қаламгерлердің шығармалары алынған. Әдіснама ретінде мифопоэтикалық, герменевтикалық және салыстырмалы талдау, сондай-ақ архетип, хронотоп және нарратологиялық тәсілдер қолданылған. Нәтижесінде, ай мен түн мотивтері жастар прозасында ерекше поэтикалық әрі символдық кеңістік құрып, ұлттық фольклор мен қазіргі сана арасындағы көпір рөлін атқаратыны дәлелденді. Бұл зерттеу – қазіргі қазақ прозасындағы мистикалық-символдық элементтердің көркемдік қызметін жүйелеген, әдеби талдауға жаңа теориялық әдіс ұсынған еңбек. Практикалық тұрғыда, жұмыс әдебиеттану, мәдениеттану, символика және архетиптік психология салалары үшін құнды әдістемелік база бола алады.

Түйін сөздер: мистика, мотив, тотем, символ, миф.

Авторлардың биографиясы

А. Утешова, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

Утешова Асемгүл Арыстанбайқызы – PhD докторант, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (Қазақстан, Алматы қ., e-mail: Asem.2306@mail.ru);

Н. Мәтбек, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

Мәтбек Нұрсұлу Құрманбекқызы – филология ғылымдарының кандидаты, доцент, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (Қазақстан, Алматы қ., e-mail: nursulu.m@mail.ru).

Как цитировать

Утешова, А., & Мәтбек, Н. (2025). Қазіргі жастар прозасындағы ай мен түн мотиві. ҚазҰУ Хабаршысы. Филология сериясы, 200(4). https://doi.org/10.26577/EJPh2025200420

Шығарылым

Бөлім

Литературоведение